Bệnh Dại là bệnh truyền lây từ động vật sang người do vi rút gây ra, ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của các loài động vật có vú và người. Vi rút Dại chủ yếu được lây truyền từ nước bọt của các loài động vật mắc bệnh Dại (thường là chó trên 95% và mèo) sang người qua vết cắn hoặc qua vết trầy xước trên cơ thể người; thời gian ủ bệnh Dại có thể từ vài ngày đến vài tháng. Các biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh Dại ở người bao gồm: sợ nước, sợ gió, co giật, liệt và dẫn đến tử vong. Một khi các triệu chứng lâm sàng đã xuất hiện, tỷ lệ tử vong là 100% đối với cả động vật và con người.
Năm 2025, tình hình bệnh Dại tại Việt Nam tiếp tục diễn biến phức tạp. Theo Cục chăn nuôi và Thú y, bệnh Dại trong năm 2025 ghi nhận 76 trường hợp tử vong ở người tại 20 tỉnh, thành phố, giảm 13 trường hợp so với năm 2024. Trên động vật, cả nước xảy ra 292 ca bệnh tại 25 tỉnh, số động vật tiêu hủy là 375 con (Tạp chí chăn nuôi). Nguyên nhân chủ yếu là do người bị động vật nghi dại cắn không tiêm vắc xin hoặc tiêm muộn, tiêm không đủ liều. Công tác quản lý đàn chó, mèo còn lỏng lẻo và tỷ lệ tiêm vắc xin phòng Dại cho chó, mèo còn thấp.
Tại Hải Phòng, sau 24 năm đối với Hải Phòng và gần 4 năm đối với Hải Dương (trước hợp nhất), bệnh Dại động vật được khống chế, không có trường hợp người chết do mắc bệnh dại, ngày 18/7/2025 trên địa bàn thành phố đã phát sinh ổ dịch bệnh Dại động vật tại xã Thanh Hà, số chó tiêu hủy bắt buộc do bệnh Dại là 03 con (Theo Sở nông nghiệp và môi trường Hải Phòng).
Hiện nay, bệnh Dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chỉ có vắc xin phòng bệnh. Quản lý tốt đàn chó, mèo nuôi và thực hiện tiêm vắc xin phòng bệnh Dại cho chó, mèo nuôi là giải pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa lây nhiễm bệnh Dại từ động vật sang người. Cụ thể như sau:
1. Người dân chủ động thực hiện kê khai hoạt động nuôi chó, mèo với Ủy ban nhân dân xã thông qua trưởng thôn hoặc Thú y xã và chấp hành tiêm vắc xin phòng Dại cho đàn chó, mèo nuôi, mỗi năm 1 lần. Đây là biện pháp cần thiết và hiệu quả nhất để phòng chống bệnh Dại lây truyền từ động vật sang người.
2. Chó nuôi phải được xích, nhốt, không thả rông, khi cho chó ra ngoài phải rọ mõm và có người dắt.
3. Thường xuyên theo dõi chó, mèo nuôi; trường hợp phát hiện chó, mèo có biểu hiện bất thường phải báo ngay cho chính quyền địa phương và cơ quan Thú y. Không ăn thịt chó, mèo mắc bệnh, ốm, chết. Không vứt xác chó, mèo ra nơi công cộng gây ô nhiễm môi trường, nguy cơ lây lan mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho động vật và người.
4. Người không may bị chó, mèo cắn cần thực hiện
- Rửa vết thương dưới vòi nước chảy ngay lập tức với xà phòng liên tục 15 phút. Nếu không có xà phòng có thể xối rửa vết thương bằng nước thông thường. Đây là phương pháp sơ cứu hiệu quả nhất để phòng chống bệnh Dại.
- Hạn chế làm dập nát vết thương và không băng kín vết thương. - Đến ngay Trung tâm y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng Dại kịp thời. Tuyệt đối không tự chữa trị hoặc nhờ thầy lang chữa trị khi bị chó, mèo cắn.
5. Quy định về xử lý vi phạm hành chính
- Trường hợp các hộ nuôi chó, mèo không thực hiện tiêm vắc xin phòng bệnh Dại cho đàn chó, mèo nuôi; không đeo rọ mõm cho chó hoặc không xích giữ chó, không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng, UBND xã lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại các Nghị định số 90/2017/NĐ-CP ngày 31/7/2017; Nghị định số 04/2020/NĐ-CP ngày 03/01/2020; Nghị định số 07/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022. Mức xử phạt vi phạm hành chính có thể từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng. Mức phạt nêu trên được áp dụng đối với cá nhân, trường hợp chủ thể có hành vi vi phạm là tổ chức thì mức phạt là gấp đôi.
- Chủ vật nuôi chịu mọi chi phí trong trường hợp có chó thả rông bị bắt giữ, kể cả chi phí cho việc nuôi dưỡng và tiêu hủy chó. Trường hợp chó, mèo cắn, cào người thì chủ vật nuôi phải bồi thường vật chất cho người bị hại theo quy định của Pháp luật. Để công tác phòng chống bệnh Dại trên địa bàn xã đạt hiệu quả, đề nghị các hộ chăn nuôi chó mèo chủ động thực hiện tốt việc tiêm phòng vắc xin phòng bệnh dại cho đàn chó, mèo của gia đình theo lịch tiêm phòng của Ủy ban nhân dân xã An Hưng. Bệnh Dại là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được. Mỗi gia đình, mỗi người dân hãy có ý thức trách nhiệm trong việc nuôi, quản lý và bảo vệ đàn chó mèo để cùng chung tay bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
UBND xã An Hưng kêu gọi các hộ gia đình, cá nhân có nuôi chó, mèo trên địa bàn nghiêm túc thực hiện việc tiêm phòng Dại bắt buộc, góp phần phòng ngừa, ngăn chặn bệnh Dại lây lan, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng nếp sống văn minh, an toàn./.
